Memur Hakları

Devlet Memurlarının İzin Hakları: Yıllık, Mazeret, Hastalık ve Aylıksız İzin (657)

Devlet memurlarının izin hakları: yıllık izin, mazeret, analık, babalık, süt, hastalık, refakat ve aylıksız izin süreleri. Örneklerle 657 sayılı Kanuna göre.

· 9 dk okuma
Devlet Memurlarının İzin Hakları: Yıllık, Mazeret, Hastalık ve Aylıksız İzin (657) kapak görseli

Devlet memurlarının izin hakları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 102 ile 108. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Kanun yıllık izin, mazeret izni, analık ve babalık izni, süt izni, hastalık izni, refakat izni ve aylıksız izni ayrı ayrı sayar. Bu yazıda tüm izin türlerini, sürelerini, kimin verdiğini ve nasıl kullanılacağını yalnızca 657 sayılı Kanun metnine dayanarak, örneklerle anlatıyoruz.

Yıllık izin süreleri ve kullanımı, mazeret izinlerinin tamamı, analık ve babalık izni, süt izni, hastalık ve refakat izni, aylıksız izin türleri, izinsiz görevi bırakmanın sonuçları ve uygulamalı örnekler.

İzin Hakları Bir Bakışta

İzin türleri bir bakışta: yıllık, mazeret, hastalık ve refakat izni süreleri

İzin türü

Süre

Dayanak

Yıllık izin

Hizmeti 1-10 yıl olanlara 20 gün, 10 yıldan fazla olanlara 30 gün

Madde 102

Analık izni

Doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta; toplam 24 hafta

Madde 104/A

Babalık izni

10 gün

Madde 104/B

Evlilik ve ölüm izni

7 gün

Madde 104/B

Genel mazeret izni

1 yıl içinde 10 gün (zaruret hâlinde 10 gün daha)

Madde 104/C

Süt izni

İlk 6 ay günde 3 saat, ikinci 6 ay günde 1,5 saat

Madde 104/D

Hastalık izni

Uzun süreli hastalıklarda 18 aya, diğerlerinde 12 aya kadar

Madde 105

Refakat izni

3 aya kadar (gerekirse bir katına kadar uzatılır)

Madde 105

Aylıksız izin

Duruma göre 18 ay, 24 ay, 1 yıl veya görev süresince

Madde 108

Kanuna göre memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir ve Cumartesi ile Pazar günleri tatil olacak şekilde düzenlenir. Kurumların ve hizmetlerin özelliklerine göre farklı çalışma süreleri belirlenebilir (Madde 99).

Yıllık İzin: Süre ve Hak Doğuşu (Madde 102)

Yıllık izin süreleri: 20 gün, 30 gün, gidiş dönüş ve devir kuralı

Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olanlar için 20 gün, hizmeti 10 yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hâllerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.

1–10 YIL HİZMET

20 gün

10 yıl dahil

10 YILDAN FAZLA

30 gün

Hizmeti 10 yılı aşanlar

GİDİŞ VE DÖNÜŞ

2 + 2 gün

Zorunlu hâllerde, en çok

“10 yıl” sınırı sık karıştırılır. Hizmeti tam 10 yıl olan memurun izni 20 gündür; 30 gün için hizmetin 10 yıldan fazla olması gerekir.

Yıllık İznin Kullanılışı (Madde 103)

  • Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir.

  • Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebilir.

  • Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer.

  • Öğretmenler yaz tatili ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır; hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında ayrıca yıllık izin verilmez.

  • Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele her yıl, yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir.

İzni vermek amirin takdirindedir ama izin hakkı memura aittir. Kullanılmayan haklarınız için “cari yıl ve bir önceki yıl” kuralına dikkat edin.

Örnek: Yıllık iznin nasıl kullanılacağı

Aşağıdaki senaryo, Kanun hükümlerinin uygulamaya nasıl yansıdığını göstermek için hazırlanmış bir örnektir.

Hizmeti 12 yıl olan bir memurun yıllık izni 30 gündür. Memur amirin uygun gördüğü zamanlarda izni Temmuz’da 15, Eylül’de 10 ve Aralık’ta 5 gün olmak üzere üç parçada kullanabilir. Toplam 30 gün yıl sonunda tamamlanmış olur.

Bir memur 2024, 2025 ve 2026 yıllarına ait yıllık izinlerini hiç kullanmamışsa, 2026 yılında yalnızca 2026 ve 2025 haklarını kullanabilir. 2024 yılına ait izin hakkı Madde 103 gereği düşmüştür.

Mazeret İzinleri (Madde 104)

Mazeret izinleri: analık, evlat edinme, babalık, evlilik ve ölüm, genel mazeret ve süt izni

Madde 104, memurun hayatındaki önemli olaylar için ayrı mazeret izinleri tanımlar. Bu izinler sırasında, fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç mali haklara ve sosyal yardımlara dokunulmaz (Madde 104/G).

Mazeret

Süre

Not

Analık izni (kadın memur)

Doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta, toplam 24 hafta

Çoğul gebelikte doğum öncesi 8 haftaya 2 hafta eklenir

Evlat edinme izni

8 hafta

3 yaşını doldurmamış çocuğun teslim tarihinden itibaren

Koruyucu aile izni

10 gün

Çocuğun teslim edildiği tarihten sonra, istek üzerine

Babalık izni

10 gün

Eşinin doğum yapması hâlinde, istek üzerine

Evlilik izni

7 gün

Kendisinin veya çocuğunun evlenmesi

Ölüm izni

7 gün

Eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü

Genel mazeret izni

1 yıl içinde 10 gün

Zaruret hâlinde 10 gün daha; ikinci 10 gün yıllık izinden düşülür

Engelli veya süreğen hastalıklı çocuk

1 yıl içinde 10 güne kadar

Çocuğun en az yüzde 70 engelli veya süreğen hastalığı olması, rapora dayalı, ana veya babadan yalnız biri

Genel mazeret izni kimin yetkisinde?

Genel mazeret izni, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile verilir. İzin bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde kullanılabilir. Zaruret hâlinde, öğretmenler hariç olmak üzere aynı usulle 10 gün daha verilebilir ve bu ikinci izin yıllık izinden düşülür.

Bir memura aile işleri nedeniyle 10 gün mazeret izni verilmiş, sonra zaruret hâlinde 10 gün daha izin gerekmiştir. İkinci 10 gün yıllık izinden düşer. Memur yıllık izni 30 gün ise geriye 20 gün yıllık izin hakkı kalır.

Doğum, Analık ve Süt İzni (Madde 104 ve 108)

Kanun metnine göre analık izni 22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunla doğumdan sonra 8 haftadan 16 haftaya, toplam sürede 16 haftadan 24 haftaya çıkarılmıştır. Eski kaynaklardaki 16 haftalık süreyi güncel metinle karşılaştırın.

  • Analık izni: Doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta, toplam 24 hafta. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir.

  • Erken çalışma: Beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği hâlinde doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışabilir. Bu durumda fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası izne eklenir.

  • Erken doğum: Doğumun erken gerçekleşmesi hâlinde kullanılamayan doğum öncesi izin, doğum sonrası izne ilave edilir.

  • Annenin ölümü: Analık izni kullanılırken annenin ölümü hâlinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir.

  • Süt izni: Analık izni süresinin bitiminden itibaren ilk 6 ayda günde 3 saat, ikinci 6 ayda günde 1,5 saat verilir. Saatlerin nasıl kullanılacağında kadın memurun tercihi esastır.

  • Yarım gün çalışma: Süt izni verilmeksizin, birinci doğumda 2 ay, ikinci doğumda 4 ay, sonraki doğumlarda 6 ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışılabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere birer ay eklenir; çocuğun engelli olması hâlinde süre 12 ay uygulanır.

Bir kadın memur, beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar tabip raporuyla çalışmaya uygun olduğunu belgelemiş ve isteğiyle doğumdan önceki son 2 haftaya kadar çalışmıştır. Fiilen çalıştığı bu süre, doğum sonrası analık izni süresine eklenir.

Evlat edinme ve babalık izni

3 yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya tek başına evlat edinen memurlara, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren 8 hafta izin verilir. Bu izin, evlatlık kararı verilmeden önce çocuğun fiilen teslim edildiği durumlarda da uygulanır. Bir veya daha fazla çocuğa koruyucu aile olan memura, çocuğun teslim tarihinden sonra isteği üzerine 10 gün izin verilir. Eşinin doğum yapması hâlinde memura isteği üzerine 10 gün babalık izni verilir.

Hastalık ve Refakat İzni (Madde 105)

Hastalık, refakat ve aylıksız izin süreleri

Memura, aylık ve özlük hakları korunarak, rapora dayalı olarak hastalık izni verilir. Kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya kadar, diğer hastalıklarda 12 aya kadar izin verilir. Yataklı tedavi kurumunda geçen süreler hastalık izni süresinin hesabında dikkate alınır.

Durum

Hüküm

Uzun süreli tedavi gerektiren hastalık

18 aya kadar hastalık izni

Diğer hastalıklar

12 aya kadar hastalık izni

Azami sürenin sonunda işe başlama

İyileştiğine dair rapor ibraz etmek zorunludur

Hastalığın devam etmesi

Resmî sağlık kurulu raporuyla izin, azami süre kadar daha uzatılır

İzin sonunda hâlâ iyileşememe

Emeklilik hükümleri uygulanır

Sağlığını yeniden kazanan ve emeklilik hakkını elde etmemiş olanlar

Memuriyete dönmek istemeleri hâlinde niteliklerine uygun kadrolara öncelikle atanırlar

Görev sırasında kaza, saldırı veya meslek hastalığı

İyileşinceye kadar izinli sayılır

Refakat izni

Memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocuk veya kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi ya da tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak 3 aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır.

Bir memurun annesi ağır bir kaza geçirmiş ve sağlık kurulu raporu, memur refakat etmediği takdirde hayatının tehlikeye gireceğini belgelemiştir. Memura 3 aya kadar izin verilir. Rapor gerektirirse bu süre bir katına kadar, yani en çok 6 aya kadar uzatılabilir.

Refakat izni için kardeş de sayılır, ancak rapor şarttır. Hastalık izninin 12 ve 18 ay süreleriyle refakat izninin 3 ay süresini karıştırmayın.

Aylıksız İzin (Madde 108)

Aylıksız izin, memura aylık ödenmeden verilen izindir. Kanun, hangi hâllerde ve ne kadar süreyle verileceğini sayar.

Durum

Süre

Refakat izninin bitiminden sonra, sağlık kurulu raporuyla

İstek üzerine 18 aya kadar

Doğum yapan memura, analık izninin bitiminden; eşi doğum yapan memura doğum tarihinden itibaren

İstek üzerine 24 aya kadar

3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen memura

8 haftalık iznin bitiminden itibaren 24 aya kadar

Yurt dışına görevli veya öğrenci gönderilenlerin memur eşlerine

Görev veya öğrenim süresi içinde

5 hizmet yılını tamamlamış memura

Memuriyeti boyunca en fazla iki defada, toplam 1 yıla kadar

Muvazzaf askerliğe ayrılan memura

Askerlik süresince, görev yeri saklı kalarak

Aylıksız izin süresi bitmeden mazeret sebebi ortadan kalkarsa, 10 gün içinde göreve dönülmesi zorunludur. Süre bitiminde veya mazeret sebebinin kalkmasını izleyen 10 gün içinde görevine dönmeyenler memuriyetten çekilmiş sayılır (Madde 108/F).

Bir memur 5 hizmet yılını tamamladıktan sonra özel bir mazeret nedeniyle aylıksız izin kullanmaya başlamıştır. Mazeret sebebi izin bitmeden ortadan kalkmışsa memur 10 gün içinde görevine dönmek zorundadır. Dönmezse memuriyetten çekilmiş sayılır.

İzinsiz Görevi Bırakmanın Sonuçları

Kanuna göre mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi hâlinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın memuriyetten çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır (Madde 94).

Disiplin açısından da kural nettir. Özürsüz bir veya iki gün göreve gelmemek aylıktan kesme, özürsüz ve kesintisiz 3 ile 9 gün göreve gelmemek kademe ilerlemesinin durdurulması, özürsüz bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek ise devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir (Madde 125).

İzin Türlerini Karşılaştırma Tablosu

İzin

Aylık durumu

Kimin için

Temel şart

Yıllık izin

Aylık ve özlük hakları korunur

Hizmeti 1 yılı geçen memurlar (öğretmenler yaz tatilinde izinli sayılır)

Amirin uygun bulacağı zaman

Mazeret izni

Fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç mali haklara dokunulmaz

İlgili olayın gerçekleştiği memur

Olayın gerçekleşmesi, genel mazerette yetkili amirin onayı

Hastalık izni

Aylık ve özlük hakları korunur

Hasta memur

Rapor

Refakat izni

Aylık ve özlük hakları korunur

Yakını ağır hasta veya kazalı memur

Sağlık kurulu raporu

Aylıksız izin

Aylık ödenmez

Kanunda sayılan memurlar

İstek üzerine, kanundaki şartlar

Kolay Hatırlama: İzin Sayıları

BABALIK

10 gün

Eşi doğum yapan memura

EVLİLİK / ÖLÜM

7 gün

Kendisi veya çocuğu evleniyor; yakını ölüyor

ANALIK

24 hafta

8 hafta önce + 16 hafta sonra

GENEL MAZERET

10 + 10 gün

İkinci 10 gün yıllık izinden düşer

İzninizi Kullanırken Adım Adım

  1. Hizmet sürenizi belirleyin: Yıllık izin süreniz 20 mi 30 gün mü olduğunu hizmet yılınıza göre kontrol edin.

  2. Amirinizle zamanı belirleyin: Yıllık izinler amirin uygun bulacağı zamanlarda kullanılır.

  3. Belgenizi hazırlayın: Hastalık ve refakat izinlerinde rapor, doğum ve analık izninde tabip raporu gerekebilir.

  4. Mazeret izninde yetkiliyi doğru seçin: Genel mazeret izni atamaya yetkili amir, vali, kaymakam veya misyon şefi tarafından birim amirinin muvafakati ile verilir.

  5. Kalan haklarınızı takip edin: Cari yıl ve bir önceki yıl dışındaki kullanılmayan yıllık izinler düşer.

  6. Aylıksız izin sonrası dönüşü unutmayın: Mazeret sebebi kalktığında 10 gün içinde göreve dönmeniz gerekir.

Bu yazı 657 sayılı Kanun’un güncel metnine göre hazırlanmıştır. Kanunda yapılan değişiklikler hak ve sürelerinizi etkileyebilir. Başvurunuzu yapmadan önce kurumunuzun personel biriminden güncel uygulamayı teyit edin.

Sık Sorulan Sorular

Devlet memurunun yıllık izni kaç gündür?

Hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olanlar için 20 gün, 10 yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hâllerde gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.

Yıllık izin parçalara bölünebilir mi?

Evet. Yıllık izinler amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir.

Kullanılmayan yıllık izinler ne olur?

Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer.

Babalık izni kaç gündür?

Eşinin doğum yapması hâlinde memura isteği üzerine 10 gün babalık izni verilir.

Analık izni kaç haftadır?

Doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftadır. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir.

Hastalık izni kaç aydır?

Kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya, diğer hastalıklarda 12 aya kadar izin verilir.

Aylıksız izin kimlere verilir?

Kanun; doğum, evlat edinme ve refakat izni sonrası, yurt dışı görev veya öğrenim, beş hizmet yılını tamamlama ve muvazzaf askerlik gibi hâller için aylıksız izin düzenler (Madde 108).

Özet

Yıllık izin 20 veya 30 gündür ve cari yıl ile bir önceki yıl hakları korunur. Mazeret izinleri evlilik, ölüm, babalık, analık, süt ve genel mazeret olarak ayrıdır. Hastalık izni 12 veya 18 aya, refakat izni 3 aya kadardır. Aylıksız izin Madde 108’de sayılan hâllerde verilir.

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (Kabul Tarihi: 14/7/1965, Resmî Gazete: 23/7/1965, Sayı: 12056), Madde 94, 99, 101–105, 108 ve 125; 22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler dahil güncel metin.

Diğer yazılar