Memur Hakları

Devlet Memurlarının Sosyal Hakları: Aile Yardımı, Ölüm Yardımı, Konut Kredisi (657 Sayılı Kanun)

Devlet memurlarının sosyal hakları: hastalık ve analık sigortası, aile yardımı ödeneği, ölüm yardımı, cenaze gideri ve konut kredisi 657 sayılı Kanuna göre.

· 5 dk okuma
Devlet Memurlarının Sosyal Hakları: Aile Yardımı, Ölüm Yardımı, Konut Kredisi (657 Sayılı Kanun) kapak görseli

Devlet memurlarının sosyal hakları ve yardımları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 6. kısmında (Madde 187–213) düzenlenmiştir. Hastalık ve analık sigortası, emeklilik hakları, konut kredisi, aile yardımı ödeneği, ölüm yardımı ve cenaze giderleri bu kısımda yer alır. Bu yazıda Kanunda yürürlükte olan sosyal hakları, şartlarını ve ödeme esaslarını yalnızca 657 sayılı Kanun metnine dayanarak anlatıyoruz.

Hastalık ve analık sigortası, emeklilik hakları, sosyal tesisler, konut kredisi, aile yardımı ödeneği, ölüm yardımı, cenaze giderleri, giyecek ve yiyecek yardımı.

Kanun metninde doğum yardımı (Madde 207), tedavi yardımı (Madde 209), yakacak yardımı (Madde 213) ve mahrumiyet yeri ödeneğine ilişkin maddeler (195–198) mülga edilmiştir. Bu yazıda bu hükümlere dayalı bir hak anlatılmamıştır.

Sosyal Haklara Genel Bakış

Memurların sosyal hakları: hastalık ve analık sigortası, emeklilik, konut kredisi, aile yardımı, ölüm yardımı ve cenaze giderleri

Hastalık, Analık Sigortası ve Emeklilik (Madde 187–189)

Devlet memurlarının emeklilik ve malullük hâllerinde kendilerinin, ölümleri hâlinde dul ve yetimlerinin sahip bulundukları haklar emeklilik kanunlarıyla düzenlenir (Madde 187). Memurların hastalık, analık ve görevden doğan kaza ile meslek hastalığı hâllerinde; ayrıca eşlerinin ve bakmakla yükümlü oldukları ana, baba ve çocuklarının hastalık ve analık hâllerinde gerekli sosyal sigorta yardımları sağlanır. Bu yardımlar özel kanunlarla düzenlenir ve tanınan haklar genel sosyal sigorta rejimleriyle kabul edilen hak ve yardımlardan az olamaz (Madde 188).

Malullük aylığı bağlanan memurlardan çalışma gücünün artırılabileceği umulanlar, eski sınıflarında veya yeni sınıf ya da meslekte çalışabilmelerini sağlamak üzere işe alıştırılmaya tabi tutulabilir (Madde 189).

Sosyal Tesis ve Konut (Madde 191–193)

Devlet memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi ve sosyal tesisler kurulabilir. Kuruluş ve işletme esas ve usulleri genel yönetmelikle belirlenir (Madde 191). Devlet memurlarından T.C. Emekli Sandığına tabi hizmeti 10 yıl ve daha fazla olanlara, istekleri üzerine Toplu Konut Fonundan özel şartlarla ve öncelikle konut kredisi verilebilir. Krediden yararlanma şartları ve borcun tahsili gibi konular yönetmelikle düzenlenir (Madde 192). Memurların lüzum ve zaruret görülen yerlerle kiralık konut ihtiyaçları ise Cumhurbaşkanınca onaylanacak programlar gereğince her yıl bütçelere konulacak ödeneklerle tesis edilecek fondan karşılanır (Madde 193).

Aile Yardımı Ödeneği (Madde 202–206)

Aile yardımı ödeneği gösterge rakamları: eş için 1500, çocuk için 250 ve 0-6 yaş artırımı

Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir. Yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından her biri için 250 gösterge rakamının aylık katsayısıyla çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. 72. ay dahil 0–6 yaş grubundaki çocuklar için bir kat artırım uygulanır. Cumhurbaşkanı bu gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya yetkilidir (Madde 202).

  • Dul memurların çocukları için de aynı hükümler uygulanır.

  • Boşanma veya ayrılık hâlinde mahkeme, yardımın hangi tarafa ve ne oranda verileceğini kararında belirtir.

  • Memurun geçimini sağladığı üvey çocukları için de ödenek verilir.

  • Aile yardımı ödeneği memurlara her ay aylıklarıyla birlikte ödenir; hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz ve borç için haczedilemez (Madde 203).

Aile yardımı ne zaman başlar ve ne zaman biter: evlenme, doğum, boşanma, 25 yaş ve diğer hâller

Çocuk için aile yardımı ödeneği şu hâllerde verilmez (Madde 206): evlenen çocuklar; 25 yaşını dolduran çocuklar; kendi hesabına ticaret yapan veya gerçek ya da tüzel kişiler yanında menfaat karşılığı çalışan çocuklar (öğrenim yaparken tatil devresinde çalışanlar hariç); burs alan veya Devletçe okutulan çocuklar. 25 yaşını bitirdiği hâlde evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malullükleri resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilenler için ödenek süresiz olarak devam eder.

Bir memur Haziran ayının ortasında evlenmiştir. Madde 204’e göre eş için ödenen aile yardımı ödeneğine evlendiği tarihi takip eden ay başından yani Temmuz başından itibaren hak kazanır. Çocuğu doğan memur da yardıma, doğum tarihini takip eden ay başından itibaren hak kazanır.

Ölüm Yardımı ve Cenaze Giderleri (Madde 208 ve 210)

Ölüm yardımı ödeneği: eş ve çocuğun ölümünde en yüksek memur aylığı, memurun ölümünde iki katı

Memur olmayan eşi ve aile yardımı ödeneğine müstehak çocuğu ölenlere en yüksek Devlet memuru aylığı (ek gösterge dahil) tutarında, memurun ölümü hâlinde ise sağlığında bildiri ile gösterdiği kimseye, bildiri vermemişse eşine ve çocuklarına, bunlar yoksa ana ve babasına, bunlar da yoksa kardeşlerine en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) iki katı tutarında ölüm yardımı ödeneği verilir. Bu ödenek hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz, ödeme emri aranmaksızın saymanlarca derhal ödenir ve borç için haczedilemez.

Devlet memurlarının ölümü hâlinde cenaze giderleri (cenazenin başka yere nakli dahil) kurumlarınca ödenir. Yurt dışında geçici veya sürekli görevde bulunan memurlardan ölenlerin ve yurt dışında sürekli görevde bulunanların eşleri ile bakmakla yükümlü oldukları ana, baba ve çocuklarının cenazelerini yurda getirmek için yapılması zorunlu giderler de kurumlarınca karşılanır (Madde 210).

Bir memur vefat etmiş ve sağlığında bildiri ile kimseyi göstermemiştir. Madde 208’e göre ölüm yardımı önce eşine ve çocuklarına ödenir. Bunlar yoksa ana ve babasına, onlar da yoksa kardeşlerine ödenir.

Giyecek ve Yiyecek Yardımı (Madde 211 ve 212)

Devlet memurlarından hangilerinin ne şekilde giyecek yardımından, hangi hâllerde yiyecek yardımından faydalanacakları Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir. Kanun bu yardımların kapsamını yönetmeliğe bırakmıştır; ayrıntılar için ilgili yönetmeliğe ve kurumunuza başvurmalısınız.

Sık Sorulan Sorular

Aile yardımı ödeneği kimlere verilir?

Evli bulunan Devlet memurlarına verilir. Eş için, menfaat karşılığı çalışmayan veya sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eş şartı aranır; çocuklar için ayrıca ödenek verilir (Madde 202).

Çocuk için aile yardımı kaç yaşına kadar alınır?

25 yaşını dolduran çocuk için ödenek verilmez. Evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malulüğü resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilenler için istisna vardır (Madde 206).

Aile yardımı haczedilebilir mi?

Hayır. Hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz ve borç için haczedilemez (Madde 203).

Memur vefat ederse ölüm yardımı kaç katıdır?

En yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) iki katı tutarındadır (Madde 208).

Konut kredisi için kaç yıl hizmet gerekir?

T.C. Emekli Sandığına tabi hizmeti 10 yıl ve daha fazla olanlara, istekleri üzerine konut kredisi verilebilir (Madde 192).

Özet

Memurların sosyal hakları arasında hastalık ve analık sigortası, emeklilik hakları, konut kredisi, aile yardımı ödeneği, ölüm yardımı ve cenaze giderleri sayılabilir. Aile yardımı ödenek ile ölüm yardımı vergi ve kesintiye tabi değildir ve haczedilemez.

Bu yazı 657 sayılı Kanun’un güncel metnine göre hazırlanmıştır. Kanunda yapılan değişiklikler hak ve sürelerinizi etkileyebilir. İşlem yapmadan önce kurumunuzun personel biriminden güncel uygulamayı teyit edin.

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (Kabul Tarihi: 14/7/1965, Resmî Gazete: 23/7/1965, Sayı: 12056), Madde 187–193, 202–206, 208, 210–212.

Diğer yazılar